DE LUPO

Si quieres leer esto en español, haz click aquí.

Lobo esteparioa banintz bezala sentitzen naiz. “Lobo estepario” diot, estepako otsoa erran beharrean, modu honetaz  Hermann Hesse-k idatzitako nobelaren aipua errazago ikusiko delakoz. Eleberri honetako protagonista lobo esteparioa dugu, “Der Steppenwolf” – 1927 urtean plazaratuta. Bertan goitizen berezi honetaz deitua izan nahi duen gizasemearekin eginen dugu topo. Berak daraman bizitzaren funtsezko ezaugarria: ezinegona.  Ezinegona zeren,  nola bizi (berea jadanik ez den) gizarte arrotz batean?  Ikusten duena bat ere ez datorrenean gainontzekoek (lagun hurkoek) ikusten dutenarekin?

Baietz lelo hau egiten zaion ezaguna irakurleari? Gibelera behatu eta zerbait pasatu dela sumatzen duzu. Ez dakizu zuk noiztik datorren aldaketa baina guardasola atera behar zenuela konturatu zarenerako guztiz bustita zaude jada.

Etxean nahiz eskolan barneratu genituen irakaspenak oker omen dira egun. Gure betiko baloreak ez dira inoren helduleku.

Baloreak…

Duela ez hain guti hitza bera existitu ere ez zela erranen nuke nik.

Berrogei urte oraindik zapaldu ez eta etorkizunerako hausnarketa bati ekin behar diot. Neretako ez bururik ez hankarik ia ez duen gizarte honetan iraunarazteko zer kontatu behar diet nik nere seme-alabei? Are okerrago. Nik nondik norakoa ikusi dut. Erreferentziek bizirik diraute nere baitan. Lausotuagoak ziren lehen baina biziberrituak orai, okerrera gabiltzala baitakit. Nere seme-alabek, aldiz, biziko duten gizarte bakarra gaurkoa, post-postmodernoa izanen da. Zeri helduko diete gainbeheran ez erortzeko? Azalpenik gero nori eskatu, laguntza eske ibili behar badute?

Behin Radio Praga adi entzunez Jiří Weil txekiar idazlearen berri izan nuen. Izenburuaz “Moscú-Frontera” bere liburua irakurri nuen geroago. Berriz ere hemen, ezinegona batez ere irakurketak eragin zidana. Liburuan emazte bat lehen Israelera, gero Sobietar  Errusiara bizitzera joanen da. Erregimeneko bertuteak preziatzen ahal izateko “begiak” aldatu beharko ditu kontaketan zehar mundu berri horrekin bat egiteko.  Ez pentsa pena eta erruki handiz emaztearen eraldaketa  ikusten duzunik. Aitzitik, hain aldakor jokatu izanak amorrua ematen dizu. Baina ikuspuntu pragmatiko batetik begiratuta, irtenbide ezin hobea.

Seme-alabei itzuliz, berriz, ze nolako heldulekuak ematen ahal zaizkie? Euskarririk non? Bakoitzak bere baitarekiko errespetua azaltzen nola lagundu? Estepako otsoa betikotzeko tresnak eta abileziak non harrapatu?

Horren aurka badut nik erantzuna. Euskarririk seguruena. FEDEA proposatu. Gure Jainkoaren maitasuna ezagutarazi.

BARDOT’TAR ALFONSO

ELIZA KATOLIKOA, KONTRAESANEN SEINALE

Eliza Katolikoaren historia aztertzen badugu, eta munduak egiten dioen epaiketei ere, onartu behar dugu, topiko eta aurreiritzi gehien biltzen dituen munduko erakundea dela. Ez dago beste erlijiorik, hain beste grina eta kritikak jasotzen dituena, batez ere progresistak diren intelektualen eta gizarte komunikazio bideen aldetik. Obsesio patologikoekin gertatzen den bezala, etengabeko oposizio sendo hau, kritika arrazoiak agertzen ditu, hauek ez dauden lekuetan. Kristo izan zen bezala, Elizak “kontraesan seinale” (Lc, 2, 34), non pertsonak jarraitzaileak edota etsaiak dira, eta “piedra de tropiezo y roca de escándalo” (1Pet, 2, 8), kontrajartzen zaizkion indar guztiak talka egiten dute beti bere printzipioen eta erakundeen osotasunean. Zeinu aldaketa bat ez da itxaron behar: nahiz eta ahaleginak egin, munduaren botereak, eliza gorrotatuko dute beti.

Artikulua euskaraz irakurri nahi baduzu, hemen klikatu.

Si quieres leer esto en español, haz clic aquí.

SEHASKATXO BAT!

Domingo Agirre Badiola(1864 – 1920) konposatu zuen Jesus Haurrari eskeinitako olerki hau.

 

 

SEHASKATXO BAT!

 


Jaiki gizonak, jaiki artzaiak,

Jauna omen dator eskale;

egin dezagun Haur Jaungoikoa

animen guztien jabe.

 

Hara hemen haur bat

jaio berria,

Jaungoiko izanik

lurrez jantzia…

Begira nago

Haur pozgarria,

nola daukazun

zer miraria!,

esna bihotza,

lotan begia.

 

Lotan zaude Zu

lasto gainean,

esna ta deiez

atai gurean,

ihintzez beterik

gau ilunean,

arrenez eske,

dei samurrean,

har zaitzagula

guk, bihotzean.

 

Ai, nere Jesus,

hatoz nigana!

Zorioneko

Zu zaukazana!

Zuretzako det

nik bihotz dana,

ta naiz Zuk eman

samin ta lana,

Zaude nerekin,

Jesus laztana!

 

Gizon lurtarrak,

esna ta jaiki,

jaiki ta zabal

bihotza ireki.

Jauna da eskale!

Zein ezta erruki?

Egin animan,

epel ta garbi,

sehaskatxo bat

Jesus Haurrari!

Euskal Erria 39 (1898) 597

(Ortografia guk egokitu dugu)

OLENTZERO

EUSKARAZ

Olentzero joan zaigu

mendira lanera

intentzioarekin

ikatz egitera.

Aditu duenean

Jesus jaio dela

Lasterka etorri da

Berri ona ematera.

Horra! Horra!

Gure Olentzero!

Pipa hortzetan duela

Eserita dago

Kapoiak ere baditu

Arraultzatxoekin

Bihar merendatzeko

Botila ardoakin.

Olentzero buru handia

Entendimentuz jantzia

Bartarratsian edan omen du

Bost arruako sagia

ai urde tripahaundia

la,lara,lara ai urde tripahaundia

la, lara, lara, laralara

GAZTELANIAZ

Olentzero se ha ido

al monte a trabajar

con la intención

de hacer carbón.

Cuando ha oído

que ha nacido Jesús

ha venido corriendo

a dar la buena noticia.

¡Míralo! ¡Mralo!

¡Nuestro Olentzero!

Está sentado

con la pipa entre los dientes

también tiene gallos capón

con huevecitos

para merendar mañana

con una botella de vino.

Olentzero cabezón

tan sabio

ayer por la tarde se bebió

un montón de litros de vino.

¡Ay menudo tripón!

la,lara,lara

¡Ay menudo tripón!

lara, larala, laralala

 

 

Hona hemen, Berako, Oiartzuneko, Lesakako… gazteek abesten dutena.

Izen hura ordea, “Olentzero”, Lope Martínez de Isastik, XVII. mendeko historialariak, Lezon jaioa, “onen sazoia” esan nahi zuela adierazi zuen, eta gabonetako bezpera gaua adierazteko erabiltzen zen, gutxienez Lezon, ez da beti izan, beldurra ematen zuen erraldoia, neguko gau luzeen beldurra eta misterioa errepresentatzen zuena.

Beste leku batzuetan, beste izen bat zuen eta dauka Olentzero; Xubilaro Arakilen, Suklaro Salazarren, Galerre Salvatierran eta Alegrian, Kalerre Ulibarri eta Gamboan… . Baina inork ez daki, zein izen izango zukeen jainko paganoen garai beltzetan, non beren panteoian, urtero garaituta izan behar zen neguaren errepresentazioa bezala, zuten Olentzero.

Neguaren errepresentazio beldurgarria zen. Landareak, animaliak eta pertsonak zituen erraldoi indartsu eta gaiztoa “izen eta garai ezberdinetan”, megalito garaian, Europa osoan existitu zena. Gaur egun, gure Olentzero kasuan adibidez, antzeko errepresentazioak, baita ere pertsonaia jatorretan bihurtuta, Europako zenbait herrialdeetako eguberriak alaitzen dituzte.

Gure Euskal Herrian, herrietako gazteak (baita ere nagusiak alai) joaten dira, prozesio moduko batean, Olentzero garraiatuz, Gabonetako bezpera eskatzeko.

Herri askotan, herrikoi jantzitako gizon bat da, txapela eta alkandorarekin, sudur gorria eta sabela betea duena.

Beste herri batzuetan, lastoz eginiko panpin bat da, bere txapela eta abarkaz jantzita, non herriko enparantzetan erre egiten den herritar guztien parrandaren artean.

Ziur aski, bigarren bigarren modua da, Olentzeroren jatorriarekin gehien antza duena. Negua, harrapatu, erre eta suntsitzen da. Hemendik haurrera, egunak luzeagoak izango dira eta pertsonak, animaliak eta natura osotara, udaberria itxoiten hasiko dira.

Gaur egun, dena bateratzen, desnaturalizatzen eta kopiatzen da, merkataritza eta iragarkiak erabiliz, eta ia inork ez du gogoratzen gure herrietako Olentzeroa.

Gure Olentzero, ez zituen opariak ekartzen. Jesus umeak ekartzen zituen, bere jaiotzarekin, oparirik haundiena oparitzen digulako, bere amodioa eta bere entrega gure salbaziorako. Olentzero, Kristoren jaiotza iragartzen zuen, eta hura gurtzera baita joaten zen. Olentzero, Jesusen jaiotzaren pregonaria zen.

Kondairak dioenez, Olentzerok, neguko gau batean, Jesusen izarra ikusi zuen eta salbatzailea jaio zela jakin zuen. Jainko zaharrei, jada, ez zirela beharrezkoak eta salbatzailea jaio zela kontatzera joan zen, eta hauek, beren amaiera iritsi zela jakiterakoan, Aralarko mendizerratik bota ziren.

Denbora luzean zehar, Euskal Herrian, Paganismoa eta Kristautasuna, bakean bizi izan ziren. Gutxinaka, herriguneetatik, eta antzinako orde erlijioso eta kultura guneetatik, Kristautasuna Euskal lurralde guztietara ailegatu zen. Kristau erlijioa, ez zen inoiz inposatu. Bakarrik irakasten zen, eta aintzinako euskaldunak gutxinaka kristauak bihurtzen joan ziren, antzinako zenbait gurtza ahaztu gabe, orain dela gutxi arte iraun dutenak; batzuk onak eta beste batzuk txarrak; baino ez krudelak. Hauek gure kulturaren parte izanik, baino kristautuak.

José Miguel de Barandiaranek, kontatzen digu, XX. mendeko hasiera arte, Mariren leizeetan mezak ematen zirela, Lamiei gauzak eskatzen zitzaizkiela, San Antoniori kandelak (laminen laguna zela uste zutelako) jarriko ziotela eskeiniz. Askotan, laminak ziren baldintzak jartzen zituztenak eskariari erantzuteko. Ugariak ziren herri eta baserrietan kontatzen ziren “kondairak” non pertsonaiak, mezara joan, purgatoriora doazen arimei ekarpen bat eman… eskatzen zuten aintzinako jainkoak ziren, baldintza bezala edota eskerrak emateko bezala.

Izpiritu indartsu eta beldurtiak, jatorrak bihurtu ziren. Batzuk apetatsuak eta mendeku iraintzen zietenekin, baino, oro har, mesedeak egiteko lagunak. Izpiritu hauek, gustura Jainkoaren, Ama Birjinaren eta Santuen haurrean aurkezten ziren. Horrela iritxi dira gaur egun arte, Olentzero bezala. Gure erraldoia, gure “onen sazoia”, Jesusen jaiotza ospatzeko garaia dela erakusten diguna, urdaiazpiko, txistorra eta odolki goxoarekin, eta noski ardoarekin.

Olentzero ikatza egiten du, ezin da jakin zergatik, baino seguraski zentzua izango du. Neguko gauen kolore beltzarengatik izan daiteke? Edo, behar bada, Olentzero beltza zen bere garai basatietan?

Oro har, Olentzero (jostailuak ekartzen ez dituena), baserrien tximinietatik jeisten da batzuetan (ondo garbituak egon behar direnak), eguberri bezperako gaban berotzeko, Gabonzuziaren txingarren ondoan, etxeetan erretzen dena gau osoan.

Herri askotan, pampin bat tximinian kokatzen dute (Beran), edo lehioetan (Lesakan, Leitzan eta Arakilen), Olentzeroz jantzita, gauerdiko meza eta gerora arte.

Gure Olentzero, oso zaharra da, euskaldunak bezala; eta guk bezala, berri ona iristerakoan, kristautu egin zena. Eta Kristau bihurtzerakoan, “sasoi ona” ekarri nahi digu; poza, ugaritasuna, Jesus leizean gurtu ondoren, bere etorrerarekin, beste jainko txikien bizia alferra bihurtuz.

 

Antzinako Olentzerori buruzko bideo bat ikusi nahi baduzu, klikatu hemen.

 

 

Si quieres leer este artículo en romance navarro, haz clic aquí.

 

SAN INAZIO JAIO ZEN LURRALDEAN

Loiolako Santutegia airetik

BIBLIAKO PERTSONA-IZENAK ARAUTU DITU EUSKALTZAINDIAK

2015-07-29

bibliako izenak txikia

Kanpoko pertsona-izenen eta izen mitologikoen grafia arautzeko langintzaren barnean, hirugarren araua argitaratu du Euskaltzaindiak: 177. araua (Antzinateko pertsona-izenak eta izen mitologikoak (III). Bibliako izenak).

Biblia Mendebaldeko kulturaren ezinbesteko erreferentea da, eta pinturan, eskulturan, musikan, literaturan, poesian, antzerkian edo zinean iturri agortezina izan da: Biblian agertzen diren pertsona-izen asko behin eta berriro agertzen dira artelanetan.

Horregatik, egoki iritzi dio Euskaltzaindiak Biblian agertzen diren izen nagusiak biltzeari eta, euskarazko tradizioa arakatu ondoren, euskarazko grafia zehazteari. Tradizioaz gainera, 66. arauaSantutegiko izen ohikoenak— eta 76. arauaLatin eta greziar pertsona-izen klasikoak euskaraz emateko irizpideei buruzko erabakia— iturri egokiak dira grafia zehazteko irizpideak ezartzeko.

Arauaren sarreran, zehatz-mehatz aipatzen dira grafien inguruko jakingarriak. Irizpide horiei jarraituz moldatu dira Bibliako pertsona-izenen zerrendak, Itun Zaharrekoak zein Itun Berrikoak. Kontuan hartu dira, halaber, literatura-tradizioa, Elizen arteko Biblia eta euskarazko entziklopediak. Arauan, guztira, 202 izen jaso dira (Barnabe, Ezekiel, Jakue Alfeorena edo Jakue Txikia, Maria Magdalakoa, Matusalem…). Eta zenbait ohar argigarri ere sartu dira. Adibidez, Juda eta Judas grafien erabilera-esparruei buruzkoak, edo Jahveh eta Jehova grafiei buruzkoak.

Exonomastika batzordeak lantzen dituen lanetan ohi den bezala, zerrenda eleaniztun bat ematen da, izen bakoitza euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez nola idazten den erakusteko.

Xabier Kintana eta Alfontso Mujika,

Exonomastika batzordeko burua eta idazkaria

LESAKARREK ONINEN ERTZEAN SAN FERMIN OHORATU ZUTEN

Lesakako zaindaria San Martin izan arren, San Fermin egunean ospatzen dute lesakarrek beraien egun handia. Atzo, urteroko ohitura jarraituz, parrokian Meza Nagusia izan eta gero, Fermin Zaindariaren irudiarekin herri guzitik prozesioa egin zen. Ondoren, Eskol Ttikin, Onin errekaren bi aldeetan “ZUBIGAINEKOA” dantzatu zen. Jarraian Lesakako sanferminei buruzko hainbat bitxikeria:

Sei dantza tipiko daude Lesakan. Uztailaren 7an dantzatzen dira, San Fermin egunean. Prozesioa bukatu ondoren, Eskol Ttikira jaisten dira lesakarrak, eta, han, Onin ibaiaren ertzetan, Zubigainekoa dantzatzen dute ezpatadantzariek. XV. mendean Lesakako auzoek sinaturiko bake-itunaren oroigarria da Zubigainekoa.

Gero, Tantirumairuren doinuan, bandera airean ibiltzen dute, zubi gainean daudela.

Ezpatadantzariak eta bertze guztiak Plaza zaharrera abiatzen dira, eta, han, banderari dantzatzen diote berriz ere. Gero, bandera goititzen dute herriko etxera; ezpatadantzariek dantzaldia egiten dute, eta ohorezko arkua osatzen dute makilekin.

Jendea karriketan barrena prozesioan abiatzen denean, Makil-gurutze dantza dantzatzen dute dantzariek.

San Ferminetan, Ziarkakoa deritzon dantza dantzatzen dute.

Honako hauek dira bertze dantza batzuk: Zantzo-mononoa edo Mutil-dantza, Neska-dantza, eta aurreskuan. Aurreskuan, dantzari kapitainak dantza eskaintzen dio neska kapitainari.

Ezpatadantzarien janzkera

Errito-dantza denez, eta elizkizunei lotutakoa, bada horrek, oro har, antzeko dantza anitzen ezaugarri diren elementu batzuen erabilera baldintzatuko du; zuria oinarrizko kolore bezala, gorria hainbat jantzi eta osagarritarako, banda gurutzatuak, eskapularioak…

Ezpata-dantzari bakoitzak honako hauek janzten ditu: atorra eta galtza zuriak, espartin zuriak apaindura gorriekin, kotoizko gerriko gorria, kolore desberdinetako zinta gurutzatuak dituen eskapulario ikusgarria, galtzetara jositako bi oihal zati kaskabiloekin, eta txapela.

Espartinek espartzu zola dute. Telaren gainean, aurrealdean, oinbularrean, begizta formako azpildura gorria dute. Oinetako mota hau, Nafarroa eta Bizkaiko hainbat herritan erabiltzen den zinta gorriko espartin zuriaren antzekoa da.

Eskapularioak bi aldeetan angeluzuzen forma dauka (27×14 zm). Bi zatiak zinta gorriz lotzen dira (3×50 zm), eta horiek, sorbaldetatik pasatuz, bularretik bizkarrera doaz. Gogortasuna emateko neurri bereko kartoia edo artehuna erabiltzen da. Kartoi edo artehun hau bordatutako saten edo zeta zuriz estaltzen da. Angeluzuzen bakoitzean hiru zati desberdin daude hainbat apaindurarekin. Normalean bi muturretakoak berdin-berdinak izaten dira, eta erdikoak diseinu nagusia izaten du, hori ere, ondokoak bezal-bezalakoa izan daitekeen arren. Erabilitako gaiak ugariak dira: ohiko gaiak (lauburua…), eta orokorrean, Karmengo Amaren irudiak.

Kapitainak eskapulario desberdina darama, ikusgarriagoa. Aurrealdean, erdian, eukaristia-ikurra darama bordatua, eta horrek adierazten du, bertze behin ere, dantza hauek Corpus Christi bestarekin zerikusia dutela. Albo batean Iruñeko San Lorenzo Elizako irudian inspiratutako San Ferminen irudia dago, eta bestean, Lesakako zaindaria den Tourseko San Martinen irudia.

Eskapularioaren gainean, sorbaldan eta bularrean, zetazko zinta gurutzatuak jartzen dira, 10-11 zm zabalekoak. Dantzari bakoitzak 4 zinta daramatza, 4 kolore desberdinekoak.

Zurrumurru batek dioenez kolore hauek herriko banderarenak dira. Bistakoa da hau ez dela horrela, dantzariek erabiltzen dituzten koloreak banderarenak baino aberatsagoak baitira (Lesakako bandera arrosa edo gorri, zuri, hori eta berde kolorezko zeta zatiz egina dago).

Antzina kapitainak bertzeek baino zinta zabalagoak eramaten zituen.

Gurutzatutako zintak, alboan elkartzen dira, gerri inguruan, eta 30 zentimetroko zatiak gelditzen dira aske. Taldearen antzinako argazkietan ikusi daitekeen bezala eskapularioa lotzen duten bi zinta gorriak, luzeagoak ziren, eskapularioaren gainean gurutzatzen ziren, gehiengoa bistan utziz. Xehetasun hori egiaztatu ahal izan zen taldeko antzinako argazkiak begiratuta.

Zintzarriak eusten dituzten zatiak, aurrealdean, oihal edo feltro gorrizkoak dira, eta atzealdean, hari (tela) zurikoak. Luze-zabalean 23×18 zentimetro dituzte. Belaunpe inguruan jartzen dira. Lau zabaldura bertikal dituzte, euren artean 4,5 zm-ko tartea dutenak. Bai zabaldurak, bai alboak, zentrimeto bateko trenzadera zuriz azpilduak daude (zabalduretan alde bakoitzean zentrimeto erdia ikusten da eta horrela zabaldura berdina dute).

Pieza bakoitzak baditu hamabortz begizta, euren artean distantziakide direnak. Begizten zintek zabaleran zentimetro 1 eta luzeran 3 neurtzen dute. Zintetarako bi kolore erabiltzen dira (beste hankarenarekin bat eginez). Oihalean tolestutako zinta bat josten da, eta horren gainean, bertze bat bertze kolore batekoa, gurutze bat osatuz, eta, horren gainean jartzen da zintzarria.

Hamabortz zintzarriek, bere begiztekin, hiru lerro horizontal osatzen dituzte, eta bakoitzak baditu bortz zintzarri. Hauek ertainak eta letoizkoak dira.

Zati hauek bi zintekin lotzen dira galtzetara, bata gorria da eta bertzea urdina, eta alboak lotzen dituzte aztala inguratuz. Behin galtzetan jarrita, zintzarriak hanketako kanpoko aldera begira gelditzen dira.

Dantzariek belaunerainoko prakamotzak eramaten zituztenean, zintzarriak eusten dituzten prenda hauek galtzerdi zurien gainean jarri behar ziren, hanketara belauna azpitik loturik.

Badago bertze modelo bat modernoagoa, lau zabaldura izan beharrean hiru dituena, eta lau lerro, guztira hamasei zintzarrirekin.

Dantza egiten duten bitartean dantzariek txapel gorria daramate buruan. Gaur egun elementu hau beharrezkoa eta ordezka ezina da. Baina erabiltzen noiz hasi zen aztertzea interesgarria izan daiteke.

XVIII. eta XIX. mendeetako jantziak aztertuz, Lesakako dantzariek ilea bilduz buruan zapi bat eramaten zutela ziurta daiteke. Zapi horien gainean zapelak erabiltzen zirela ere pentsa daiteke, baina horri buruz xehetasunak falta dira.

Txapelaren erabilera inguru honetan zaharragoa dela dirudi. Lehendabiziko gerra karlistaren (1833-1839) ondorioz txapela erabiltzen hasi zela diote batzuek.

Hori ikusita, aldaketa aitzineko mendearen erdialdera egin zela pentsa dezakegu. Kontutan hartu behar dugu ere, erritual-giroan gaudela eta gogogabetasuna dela nagusi aldaketak egiterakoan. Garai hartan kapelua txapelagatik aldatzea ez zen lan erraza izan.

Dena dela, prozesu naturala eta onartua izan da, aitzineko mendean egin zen aldaketa bezala, orduan, galtzek praka motzak ordezkatu zituzten. Aitzitik, inoiz ez da planteatu, ez behintzat orokorrean, dantzarien jantziei dagokienez, atzera begiratzea.

Ezpata-dantzarien jantzietan bilakaera izan dela ikusten da. Aldaketa hauek bertze talde batzuetan egin direnekin bat joan dira, eta ez dira sekula kaltegarri jo.

Lesakako dantzetan parte hartzen duten nesken jantziak

Gai honi buruz hitz egiteko bi gauza hartu behar dira kontuan:

-Eskualdeko hainbat herritan, Bera, Arantza, Doneztebe…, dantzan aritzen ziren neskek erabiltzen zituzten jantzi zuriak. Jantzi hauek neska bakoitzarenak ziren.

-Dantza hauek irekiak zirenez, alegia, ez zirenez dantzarientzat bakarrik, besta edo jantzi arrunta erabiltzen ahal zen.

Santiago Irigoien Jaunak dioenez, eta bigarren puntuan aipatu bezala, dantzarien hainbat ekitalditan neska bakoitza bere besta-jantziarekin ikusi izan zuen.

Hala ere, azken urte hauetan behintzat, lehendabiziko puntuan aipatu bezala, jantzi zuriak izan dira erabili izan direnak.

Janzkera honen barne, Lesakan gogoratzen den zaharrena da gona zuria gerruntze gorriarekin. Belaun azpiraino ailegatzen zen bi zerrenda (8 cm-koak) gorriko gona tolesduna zen. Espartin zuriak zinta gorriarekin eta galtzerdirik gabe erabiltzen ziren. Blusa zuria, sorbaldan lotuta eta itxita. Gerreuntza eskotatua, aurrealdean lokarriekin lotuta. Kapitainak sorbalda gainean zapi ikusgarria eramaten zuen.

1945 aldera, Iruñeko Gayarre antzokian taldeak emanaldia eskaini zuen, eta jantzia aldatu zen, antolatzaileen ustetan ez baitzen oso ikusgarria. Orduan jantzi berri bat egin zen. Tolesdun gona zuria egin zen, zerrenda gorririk gabe. Gona honen gainean beste bat zihoan barneko aldea gorria edo urdina zuena. Gainean zihoan gona hau gerriraino igotzen zen atzekaldean lotuz, kolore gorria edo urdina ikusten zen bitartean. Gerreuntza eta espartinen zinta gonaren azpiko kolorea bezalakoa zen. Neska- dantzarako neskak koloreak txandakatuz jartzen ziren.

Jantzi honen ondoren, lehen aipatutakoa erabili zen berriro, gaur egun Arantzako neskek erabiltzen dutena.

Gaur egungo jantzia Francisco Arraras Jaunak asmatu zuen. Kolore desberdinetako oihal gona luzeak, blusa zuria, kolore desberdinetako oihalezko gerreuntza (gonaren kolore desberdina), zapi zuria buruan eta zapata beltzak. Gerritik zintzilikaturik bi zapi zuri daude tolestuak, “neska-dantzan” erabiltzen direnak.

Neskak beraiek jantzia astuna eta beroa dela diote. Ia erabili ez den oihalezko jakatxoa ere badauka jantzi honek.

Orain dela urte batzuk, jantzien egoera eta berritzeko beharra ikusirik eta gai honetan adituak direnen aholkuak jarraituz, aldaketa batzuk egin ziren, mantala handiagoa, gona luzeagoa eta zabaltasun handiagoarekin, zapaten ordez espartinak …

Txistulari aldizkaritik hartutako informazioa

“AGUR JAUNAK” TXUPINAZOAN

Ohi bezala, Iruñeko udaletxe plazan, 2015 sanferminen txupinazoaren ondoren, txistulariek “Agur jaunak” jo dute . Euskal kanta herrikoi honek esaten duen bezala, “DENAK JAINKOAK IÑAK GIRE”. Dirudienez, Iruña ez da hiri laiko bat eta, azken batean, berdinak egiten gaituena Jainko beraren seme-alabatasuna da. Hau da kanta herrikoi honek festa herrikoi batzuk ospatzeko ematen digun irakaspena…

Agur Jaunak
Jaunak agur,
agur t’erdi
Danak Jainkoak
eiñak gire
zuek eta
bai gu ere.

Agur Jaunak,
agur,
agur t’erdi,
hemen gera,
Agur Jaunak.

JAUNGOIKOA, LEGE ZARRA ETA DARWIN

Aurreko martxoaren 13an, Erlijio Katoliko ikasgaiaren curriculumaren inguruan eztabaidatu zen Eusko Legebiltzarran. Celaa andreak bere eskandalua agertu zuen Erlijio Katolikoko curriculum berriak, besteak beste, unibertsoak jatorri jainkotiarra daukala edo giza zoriontasuna Jainkoarengan dagoela baieztatzen duelako. Honela, Uriarte hezkuntza sailburuari ikasleei curriculum “dogmatiko” eta “adoktrinatzaile” hori bere horretan inposatuko al zuen galdetu zion.

Uriarte andreak curriculum hori “Espainiako Gotzain Konferentziak egina dela Espainiaren eta Egoitza Santuaren arteko akordioak direla kausa” erantzun zuen. Celaak argudio hori aitzakitzat jo eta ondoko adibidea jarri zuen: “Imajina dezakezu 10:00tik 11:00etara Darwin espezien eboluzioarekin ulertzen aritzea, ordu erdi geroago kosmosaren jatorri jainkotiarrarekin nahastuta egoteko?”. Gainera, Erlijioa eskolatik kanpo uzteko eskatu zion.

Uriartek bere txandan unibertsoaren kreazioari buruzko teoriei buruz gustora eztabaidatuko lukeela esan zuen. Baina, legebiltzarra horretarako lekua ez denez, Jaurlaritzak “konfesionala ez den hezkuntza sistema baten aldeko aukera egiten du”ela nabarmendu zuen. Sistema horrek “objetibotasun, tolerantzia eta neutraltasunaren irizpideak ditu oinarri eta pertsonen aukeratzeko askatasuna eta erlijio arrazoiengatik ez diskriminatzea bermatzen ditu”ela gaineratuz.

Uriartek Celaari leporatu zion Estatu Espainola izan zela 1979an Akordioak sinatu zituena eta Euskadin gobernatu duen Alderdi Sozialistak ere 2010an argitaratu zuen Elizako agintariek Euskal Autonomi Elkarterako ezarri zuten oinarrizko hezkuntzaren erlijio katolikoaren curriculuma, hor ere. Eta hark ere bai zuten zientziatik at dauden hainbat esaldi eta baieztapen, honelako esaldiak, adibidez, “Jaungoiko aita da, Jaungoikoak gizakiak sortzen eta zaintzen ditu. Gizakiak Jaungoikoaren seme-alabak dira”.

Azaldu nahi genieke gure legebiltzarkideei abertzaletasuna eta sozialismoa “zientziatik at” daudela ere. Ala demostratu du zientziak arraza batzuk besteak baino hobeak direla? Eta gizarte industrialaren ondoren klaserik gabeko gizarte bat etorri al da? Guk behintzat ez dugu ikusten. Ideologien menpe ez baleude, gure politikariek onartu beharko lukete metodo zientifikoa, edo ideologiek zientifikotzat jotzen dutena, ez dela ezagutza iturri bakarra. Galileok berak -fededuna zena- epaitu zutenen aurrean San Agustinen esaldi hau aipatu zuen: «Bibliak ez du irakasten nola egin den zerua, zerura nola joan baizik». Hau da, argi eta garbi desberdintzen zuen ezagutza zientifikoa eta erlijiosoa edo morala. Badirudi gure seme-alaben hezkuntzaren jabe direnak ez direla gai hori egiteko. Alperrikan izango litzateke beraiei azaltzea Big Bangen teoriaren asmatzailea, George Lemaître -apeza zen- aldi berean kreazioa eta Big Bang onartzen zituela. Kreazioak zergatiari erantzuten baitio eta Big Bangek, berriz, jada sortu denaren bilakaerari.

Hola nahi gaituzte, ezjakinak eta manipulatzen errazak. Azken batean, gizakia materia hutsa baldin bada edozer gauza egin daiteke berarekin, ez dauka askatasunik, ez eskubiderik ezta baliorik ere. Horregatik baztertzen dira Erlijioa eta humanidadeak hezkuntzan. Hala egiten du LOMCEk, PPren hezkuntza lege berriak ere. Itxurak egin arren, alderdi guztiak bat datozelako gizonaren deuseztatzean. Eta baita emakumearen deuseztatzean ere noski!

BLANCA URGELLEK PRESTATURIKO “GERO”-ren EDIZIO KRITIKOA AURKEZTU DUTE

Axularren Gero liburuaren edizio berria aurkeztu dute gaur, martxoaren 3an, Euskaltzaindiak eta Nafarroako Gobernuak. Blanca Urgell filologoak paraturiko edizio kritikoa da.

Egileak aurkeztu du, José Iribas Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilariak, Andres Urrutia euskaltzainburuak, Maximino Gómez Euskarabidearen zuzendari kudeatzaileak eta Julen Calvo Euskararen Prestakuntza eta Sustapenerako zuzendariak lagunduta.

Nafarroako Gobernuak eta Euskaltzaindiak sustatu duten edizio berri hau “Mendaur” bildumaren barruan kaleratu da, 6. zenbakia da.

Axularren Gero (1643) liburuak, 1976an Luis Villasantek azkenekoz argitaratu zuenetik, ez du jaso merezi duen arreta kritikoa.

Blanca Urgell filologoak (UPV/EHU) goitik behera berrikusitako testu bat aurkezten du, aurreko edizio guztiak zipriztintzen dituzten akatsetatik garbitua. Honetarako, testua osoki erkatu da hitzez hitz 1643ko princeps edizioaren ale on batekin, eta pasarte ilun edo zalantzazkoetan baita beste bi alerekin eta bi edizio esanguratsurekin ere: Manuel Lekuona (1954) eta Villasanterenarekin (1976).

Argitaratzaileak testua ezartzerakoan ontzat eman du Patxi Salaberri Muñoaren hipotesia, alegia, 1643ko ale batzuetan dauden eskuzko zuzenketak inprentako zuzentzaile batek egindakoak direla eta, beraz, Axularren jatorrizko eskuizkribuaren irakurketa zuzenak direla.

Testu klasikoa lasai irakurtzeko pentsatua

Gainerakoan, edizio berria Villasanteren edizioaren espirituaren ildotik egina da, hots, testu klasikoa lasai irakurtzeko pentsatuaz. Honegatik, Axularren liburua gaurko grafian emana da, gordetzea merezi duten ezaugarri zahar batzuk gorabehera, eta irakurlea oztopa lezakeen zeinu edo markarik gabe.

Edizio berri honen oinarri gisa egindako lan kritikoan interesa lukeenak liburuaren amaieran “testu-oharrak” izenekoak aurkituko ditu, hots, edizioaren aparatu kritikoa; bertan azaltzen dira princeps-arekiko aldaketak oro, eta argitaratzailearen iritziz oraindik ere zalantzazkoak diren pasarteak seinalatzen dira. Aparatu kritikoak testua finkatzeko erabili diren Gero-aren ale eta edizio ezberdinen irakurketak ere jasotzen ditu banan-banan.

Halaber, Geroko gero Axularren liburuaren bigarren argitalpen datagabearen aldaketa garrantzizko guztiak ere islatzen dira lehendabizikoz. Testuaren hizkuntz ezaugarrien bidez Urgellek erakusten du argitalpen horren arduraduna egiantz handiz XVIII. mende hasierako kostako lapurtar apaiz bat izan zela.

Urgellek dioenez, edizio hau ez da, eta ezin izan daiteke, Axularren testuari buruzko azken hitza: aitzitik, edozein hizkuntzatako klasiko handi guztiek bezala, begi kritiko gehiagoren beharra du eta euskal filologiaren garaian garaiko estandarren zorroztarria behar litzateke izan.

Dena dela, ez dago dudarik edizio hau jatorrizko testuaren berrezarpenean eta haren testu-historian aurrerapauso esanguratsua dela. Ororen gainetik, hala sustatzaileeek nola argitaratzaileak nahi lukete edizio berri hau akuilu izatea gaurko irakurleek begiak bihur ditzaten euskararen idatzizko erabileran gure maisuen maisu izan den idazle nafarraren idazlan bikainera.

Liburua eskuratzeko sakatu hemen.

Testua: Euskaltziandia

LAPURTERA KLASIKOAN IDATZITAKO LEHEN EUSKAL LIBURUA AGERTU DA

 Esteve Materrak 1617an argitaraturiko ‘Doctrina Christiana’ galduta egon da azken mendeetan eta erabat ezezaguna zen. Aziti Bihia elkarteak ale bat aurkitu du eta Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitateko Letren Fakultatean, Gasteizen, aurkeztu du gaur: dagoeneko, argitaratzeko edizioa prestatzen ari dira, argitaratzeko asmoz.

Esteve Materrak idatzitako ‘Doctrina Christianak’ 1617an ikusi zuen argia, Bordelen. Horrela eman zitzaion hasiera euskal obra klasiko garrantzitsuenetan  -besteak beste, Pedro ‘Axular’ urdazubiarraren ‘Geron’- erabiliko zen euskalki literarioari (lapurtera klasikoa), mende zenbait beranduago euskara baturako eredu izanen zen horri.

Lapurtera klasikoaren opera prima hau euskaraz inprimaturiko lehen liburuetarik ere bada, haren aurretik hauek besterik ez ditugu: Etxepareren ‘Linguae Vasconum Primitiae’ (1545), Leizarragaren ‘Testamentu Berria’, ‘Kalendrera’ eta ‘ABCa’ (1571), Betolatza arabarraren dotrina elebiduna (1596), ‘Refranes y Sentencias’ errefrau bilduma (1596) eta Elsoren dotrina gaur egun galdu eta ezezaguna ditugula. Materrarenak harrera bikaina izan zuen eta frankotan berrargitaratu zuten, aldaketa sakonekin, ondorengo hamarkadetan. Edonola ere, zeharkako aipuen bidez lehen edizioa 1617koa zela Jakin arren, haren eduki eta itxura erabat ezezagunak izan dira garai guztietako irakurle eta ikertzaileentzat: Manuel Larramendik XVIII. mendean lehena ez beste edizio bat izan zuen eskuartean, Julien Vinsonek XIX. mende akabuan argitaratu zuen euskal klasikoen bibliografiak dagoeneko galdutzat zituen lehen edizioaren ale guztiak, eta garai modernoagoetan Materraren obraren inguruan egindako ikerketa guztien oinarria Oxforden gordetzen den 1623ko bigarren edizio aski moldatuaren eta zabalduaren ale bakarraren kopiak edo ondorengo edizio modernoak izan dira.

Aziti Bihia: hilabeteak Materrarekin lanean

Aziti Bihia elkartea UPV/EHUko Letren Fakultatean doktoretza tesia prestatzen ari diren hainbat hizkuntzalari eta filologo gaztek eratu zuten duela bi urte. Elkarteko kide Borja Ariztimuñok, Udane Atutxak, Dorota Krajewskak, Urtzi Reguerok, Ekaitz Santaziliak, Oxel Uribe-Etxebarriak eta Eneko Zuloagak osatzen dute proiektuan lanean diharduen taldea. Proiektuak UPV/EHUko bi ikerketa talderen laguntza jaso du: Joseba A. Lakarrak zuzentzen duen Monumenta Linguae Vasconum eta Joaquín Gorrochateguiren gidaritzapeko Euskararen historia eta hizkuntzalaritza historiko-konparatua ikerketa taldeena. Gazteok duela hilabete batzuk hasi ziren ‘Dotrina Christianaren’ 1623ko bigarren edizio kritikoa prestatzen. Ikerketak, besteak beste, Oxfordeko Bodleian Libraryn gordetzen den ale original bakarra kontsultatzera eraman ditu ikerlariak, baita beste zenbait bibliotekatan barreiaturik dauden ondoko edizioen kopiak biltzera ere.

Dorota Krajewska taldekideak aurkitu zuen, bigarren edizioan lanean zebilela, Danimarkako Errege Bibliotekan 1617ko lehen edizioaren ale bat. Dagoeneko aski aitzinatua dute testuaren finkatze lana, ikerketa eta ondorengo edizioekiko konparaketa; gainera, orain arte Euskal Filologiaren alorrean bizirik egon diren hainbat zalantza eta eztabaida argitu ahal izateko datu baliagarriak lortu dituzte. Horietako batzuk gaur UPV/EHUko Letren Fakultatean egindako aurkezpenean argitu dituzte, eta horrekin batera, webgune bat ere abiarazi dute, besteak beste, testuen transkripzioak, oharrak eta orain arte egindako ikerketa guztia biltzen dituena, aurkitu berri duten obraren faksimileaz gain.

‘Materra: edizioa eta azterketa’ (https://sites.google.com/site/materraedizioa).

 EHUko komunikazio bulegotik hartu da informazio hau.

¿QUO VADIS EUSKAL HERRIA?

Galdera horrek, niri behintzat, tristura handia sortzen dit.

Gaur egungo “abertzaleek” – liberal-demokratek zein marxista-aurrerakoiek – ikusarazten diguten Euskal Herriaren zatiketa politikoa, bi herrialde eta hiru erkidegoren artean banatuta egotea, alegia, ez da pairatzen ari garen zarrastarik handiena, ezta antzik ere. Post hau irakurtzen jarraitu

Sorginkeria eta Paganismoa

Euskal Herria eta aintzinako sinesmenak (paganismoa, sorginkeria) zer esan asko ematen duen gaia da. Gaur egun, erlijio kristaua gutxietsi eta euskaldunen sinesmen zaharrak goraipatzeko erabiltzen da gai hau gehienbat. Historia sakonago aztertzen badugu, ordea, beste ikuspegi bat lor dezakegu.

Jakinminez? Egin klik hemen.

Si quieres saber más, haz click aquí.

 

“Gartxot”en mitoak (II): Altobizkarreko kantua

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0c/Batalla.roncesvalles.jpgAurreko sarrera batean esan genuen bezala, Gartxot, konkista aitzineko konkista  filman Arturo Kanpionek bere El bardo de Izalzu (1917) eleberriko argudioari jarraituz,  bardoak euskaraz herriaren ekintza gogoangarriak kantatzen ditu. Orreagako bataila ospetsua da (778), zeinean euskaldunek Karlomagnoren ejerzitoaren atzekaldea erasotu eta Roldan hil zuten.

Filma honetan ez da agertzen Altobizkarreko Kantua Kanpionek bere eleberrian islatzen duen bezala eta kantua “Orreagako Kantua” bezala aipatzen du. Gartxotek bere seme Mikelotekin kantatzen duen kantu hau erlijioso berriek (Conquesetik etorritakoak) debekatzen dute Chanson de Roland ezarriz.

Filmaren musika bera Benito Lertxundi kantari euskaldunak egin du. Lertxundik, duela hainbat urte, Altabizkarreko Kantuaren bertsio bat egin zuen (Altabizkar / Itzalzuko bardoari, 1981). Benito Lertxundiren bertsioak, egilearen beste hainbeste abestiren moduan, arrakasta handia izan du, bere indar sinboliko eta sentimentala dela eta.

Kanpionen eleberrian Altabizkarreko Kantuak daukan esanahiaz jabetzeko, Post hau irakurtzen jarraitu

“Gartxot”en mitoak: euskara Orreagan

roncesvalles virgen 012

Orreagako Ama

Aurreko sarrera batean, “Gartxot”, konkista aitzineko konkista filmaren faltsukeriaz eta oinarri historiko ezaz hitz egin genuen. Gauza askoren artean, ondoko galdera botatzen genuen: Elizak -kasu honetan Orreagako abadeek- latina euskararen kaltetan inposatu izan balu nola da posible herri horretan gaur egun arte euskaraz mintzatu izana?

Gainera, lurralde hauen kristautzea latinaren bidez egin izan balitz, hainbesteraino errotuko al zen kristau-fedea? Gaur egun arte iraun dute mendez-mende hainbat bailarek Orreagara egindako erromeriek. Zein hizkuntzatan zuzendu da herria Orreagako Amarengana? Bere ama hizkuntzan, hau da, euskaraz. Honen isla aurki daiteke kantuetan, otoitzetan, bertsoetan, sermoietan, hainbat ohituretan, etab.

Honen guztiaren adierazgarri diren zenbait testigantza historiko ekartzen ditugu jarraian: Post hau irakurtzen jarraitu

Milaka ikasle “Gartxot” filma ikustera eramaten ari dira

Si quieres leer este texto en español, haz clic aquí.

Si vous voulez lire ce texte en français, cliquez ici.

Erlijioa Nafarroan blogatik hartutako artikulu hauek irakurtzera gonbidatzen zaituztegu.

Cartel de 'Gartxot'

2011an Asisko Urmeneta eta Juanjo Elordik plazaratutako “Gartxot, konkista aitzineko konkista” filma ederki zabaldu da Euskal Herria osoan. Izan ere, kultur erakundeen babesa eta Euskal Herriko kantari, musikari eta idazle askoren laguntza izan du. Orain gutxi, euskal ikasleak film hau ikustera eramateko gonbitea luzatu diete egileek Euskal Herriko ikastetxeei. Hortaz gain, DVD bertsioari esker, ikastetxeetan ikusi ahal izango da filma zinemara joan beharrik gabe.

Baina zer kontatzen du “Gartxot”ek? Irakurleek jakingo dutenez, filma Arturo Campion idazle iruindarrak 1917an gazteleraz argitaratutako “El bardo de Izalzu” eleberrian oinarritzen da. Poligrafo nafarrak Zaraitzuko kondaira bat hartu zuen abiapuntutzat liburu hau idazteko. Campionen liburuak historikotasun urria dauka, baina Gartxot filmaren egileek oraindik urrunago eraman dute beraien sormena. Post hau irakurtzen jarraitu

Ratzingerrek: “Gehiengo eta gutxiengoen sistema benetako askatasun sistema al da?”

Si quieres leer este artículo en español, haz clic aquí.

“Demokrazia askatasunerako formula okerra ez ote den susmoa nahiko zabala da jada eta ez du ematen zabaltze prozesu hori laster geldituko denik. Argi da, behintzat, demokraziaren kritika marxista baztertze hutsak ez duena asko laguntzen.

Noraino dira libreak hauteskundeak? Zenbateraino manipulatzen ditu propagandak haien emaitzak, hau da, zenbateraino daude kapitalaren edota iritzi publikoa maneiatzen duen pertsona-talde txiki baten menpe? Ez al dugu oligarkia berri bat, modernoa zer den, aurrerakoia zer den, gizon-emazte ikasiek zer pentsatu behar duten erabakitzen duena?

Nahiko nabarmenak dira oligarkia honek dituen krudeltasuna eta bere asmoak jendaurrean betetzeko ahalmena. Haren eginkizunak oztopatzen dituen nornahi askatasunaren etsaitzat hartzen du, “iritzi adierazpen librea” eragozten ari omen baita.

Nola lortzen da, bada, ordezkaritza organoetan erabakiak hartzeko giltza? Nork sinistuko ote du erabakiak hartzeko prozesuek gizarteari ongizatea ekartzen diotenik? Nork ukatuko ote du euren esku zikinak geroz eta maizago agertzen dituzten interes talde batzuen boterea?

Hitz gutxitan: Gehiengo eta gutxiengoen sistema benetako askatasun sistema al da? Ez al dira era guztietako interes-taldeak ordezkaritza politikorako organo behinena, hau da, parlamentua baino indartsuagoak?

Botere joku katramilatu honetan gobernaezintasunaren arazoa are mehatxugarriagoa agertzen zaigu. Izan ere, gizabanako batzuen nahiaren nagusitasunak biztanle guztien askatasuna oztopatzen du.”

Artikulu hau Manuel Morillok idatzia da eta “Asociación Cruz de San Andrés”-en argitaratu da.

 

Begiak zabal-zabalik

Manuel Morilloren “Rojos y Progres” artikuluaren moldaketa

Si quieres leer este artículo en español, aprieta aquí.

Gorri eta aurrerakoi berez kontzeptu desberdinak dira, nahiz eta bi ezaugarriak uztartzen dituzten pertsona, talde politiko eta kultura elkarte ugari aurki ditzakegun. Bestalde, Europako alderdi zentro-erreformistetan eta AEBko alderdi errepublikarrean kristau-demokrata eta liberal asko aurrerakoiak dira. Horren adibide Gayardon, Madrilgo alkate ohia eta egungo Rajoyren ministroa, eta Arnold Schwarzenegger Kaliforniako gobernadore ohia dira.

Aurrerakoiek, bai beren buruari zentro-erreformistak esaten diotenek (liberalek eta kristau-demokratek), bai gorriek, justizia sozialaren aurka doan ikusmolde okerra dute.

Liberalek eta kristau-demokratek, batetik, denok pairatzen dugun egungo gizarte (des)ordenak bere horretan jarraitzea nahi dute, bere-berezkoak dituen injustizia eta zapalkuntzari eutsiz.

Gorriek, bestetik, onustean edo gaitzustean, gizartearen egitura erabat aldatu nahi dute.

Asmoak asmo, horren emaitzak negargarriak izan dira, gorputzentzat beti, eta arimentzat sarri. Esan gabe doa gobernu gorri batek baino gehiagok jo izan duela sarraski odoltsuetara. Gogora ditzagun, adibidez, herrialde komunistetako „Gulag“-ak.

Nolanahi ere, bai gorriek, bai liberal kristau-demokratek, gaitz neurtu ezineko triskantzak burutu dituzte, hala nola, abortuaren eta in vitro ernalketaren aldeko legeek eragiten dituztenak.

Aurrerakoi guztiek, ezkertiar zein eskuindar, berezko dute naturaren ordena eraldatu nahia, eta honekin batera, gizabanakoaren nahiz gizarte osoaren ikuskera antropologikoa hankaz gora jartzea. Politika eta ekonomiarekiko jarrera ezberdinak izan arren, bat datoz Jainkoaren seme-alabatasunaren fruitua den gizakiaren izaera usteldu nahian.

Hori dela eta, bultzatu, inposatu eta sendotu nahi dituzte gizartea eraldatzeko legeak.

Nora eramango gaitu horrek guztiak?

Hemendik gutxira gure bizitza, garena eta ez garena programatu egingo digute sistema politikoko sailetatik.

Manuel Morillok idatzi “Rojos y Progres” jatorrizko bertsioaren euskararako itzulpena

Artículo original “Rojos y Progres” de Manuel Morillo en español

Bilduk gizartetik Erlijioa deuseztatuko du

¡Si quieres leer este artículo en castellano, haz clic aquí!

Aurreko larunbatean, Euskal Herria Bilduk EAEko hauteskundeetarako egitasmo politikoa aurkeztu zuen. Gauza askoren artean, Bilduk laizismo radikala inposatu nahi du euskal gizartean. Esate baterako, ikastetxe publiko nahiz kontzertatuetan Erlijioa deuseztatu nahi du, “ematen diren irakaskuntzetan, erlijio, filosofia eta ideologia-usteek nahasketarik eragin ez dezaten hezkuntza helburuetan”. Bildurentzat “laikotasuna ezinbestekoa da edozein gizarte guztiz demokratikoa izateko”. Halaber, esparru publikoan ez da egongo gurtzarako tokirik. Hortaz, “ez da lurzoru publikorik emango kultua egiteko lekuak izateko, ez eta hezkuntzarako edo beste xede batzuetarako erlijio-zentroak egiteko ere”. Post hau irakurtzen jarraitu

“Etorkinen osasun arreta bermatzea eskatzen dugu”

¡Si quieres leer este artículo en castellano, haz clic aquí!

BILBO, DONOSTIA ETA GASTEIZKO OSASUN IDAZKARITZA ETA ORDEZKARITZEN KOMUNIKATUA

Maiatzaren 30ean, Euskadiko ospitaletako kapelautzetako kideek urteko bilera egin zuten Donostian. Kide guztiek ere heuren kezka azaldu zuten, irailetik aurrera erregularizatu gabeko etorkinei osasun txartela ukatuko zaiela eta (adingabeak, haurdunak eta larrialdiko kasuetan izan ezin).

34inmigrantesportadatxiki.gif Bilera hartan esandakoak bilduta, Bilbo, Donostia eta Gazteizko elizbarrutietako osasun idazkaritza eta ordezkaritzetako kideek, gure Gotzainek 2011ko Pastoral Gutunean azpimarratutakoa ekarri nahi dugu gogora.

Bibliak etorkinak gu bezala hartzea Post hau irakurtzen jarraitu

%d bloggers like this: